Περίληψη / Summary
Leber Taisiya, Γυναίκες προστάτιδες του μοναχισμού στα Βαλκάνια του Ύστερου Μεσαίωνα (13ος-14ος αιώνας)
Το παρόν άρθρο επικεντρώνεται στον ρόλο των γυναικών ως κτητόρων μοναστικών ιδρυμάτων, μοναχών και εκκλησιαστικών ιεραρχών στα Βαλκάνια του ύστερου Μεσαίωνα. Εξετάζονται δύο περιπτωσιολογικές μελέτες από τη μεσαιωνική Σερβία, προκειμένου να καταδειχθούν οι ιδιαιτερότητες της σχέσης μεταξύ γυναικών ηγεμόνων και επισκόπων, καθώς και οι διάφορες μορφές και πτυχές της γυναικείας προστασίας του μοναχισμού, όπως η ίδρυση και η δωρεά σε μοναστήρια ή η ανάθεση της σύνταξης λειτουργικών βιβλίων. Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα αφορά τα κίνητρα των γυναικών για την προσφορά χορηγιών στους μοναχούς. Υποστηρίζεται ότι υπήρχε κάποια αλληλεπίδραση στη συνεργασία μεταξύ των γυναικών κτητόρων και των μοναχών. Θέτεται το ερώτημα αν οι προσευχές, η μνημόνευση, η πνευματική καθοδήγηση και ακόμη και η σύνταξη ενός βίου (δηλ. η συμβολή στην τιμή ενός νέου αγίου) μπορούν να θεωρηθούν ως μια μορφή ανταμοιβής εκ μέρους των μοναχών προς τις γυναίκες κτητόρισσες.
This article focuses on the role of women as patrons of monastic institutions, monks and church hierarchs in the late medieval Balkans. Two case studies from medieval Serbia are examined to demonstrate the peculiarities of the relationship between female rulers and bishops, as well as of the different forms and aspects of female patronage of monasticism, like founding and donating to monasteries or commissioning liturgical books. One of the most important questions concerns the motivation of women for patronizing monks. It is suggested that there was some interplay in cooperation between female patrons and monks. The question is posed whether prayers, commemoration, spiritual guidance and even the composing of a vita (i.e. contributing to the veneration of a new saint) may be understood as a form of compensation on the part of the monks towards female patrons.
