%20Monastery-1.jpg)
Περίληψη / Summary
Η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους κατείχε μια εκκλησία στην περιοχή Πατάρα Λιάχβι (Patara Liakhvi). Η Μονή Βατοπαιδίου είναι μία από τις μεγαλύτερες μονές του Αγίου Όρους. Ένα από τα αρχαιότερα εκκλησιαστικά κέντρα βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα του Αγίου Όρους. Σύμφωνα με πληροφορίες που παρέχει ο Γεράσιμος Σμυρνάκης, στη Μονή Βατοπαιδίου εγκαταβίωναν 966 μοναχοί. Από αυτούς, οι 570 ήταν Ρώσοι και οι 366 Έλληνες. Την ίδια περίοδο, στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους εγκαταβίωναν περίπου 456 μοναχοί. Με βάση ιστορικές πηγές, η Μονή Βατοπαιδίου υφίστατο ως λειτουργούν εκκλησιαστικό κέντρο ήδη από το 985. Ωστόσο, πιστεύεται ότι η ίδρυση της Μονής συνδέεται με τη θαυμαστή διάσωση του Αυτοκράτορα Αρκαδίου. Σύμφωνα με την παράδοση, το πλοίο του ναυάγησε, αλλά ο ίδιος βγήκε στην ακτή, όπου βρήκε καταφύγιο κάτω από θάμνους. Το όνομα της Μονής, «Βατοπαίδι» (παιδί μέσα στους βάτους/θάμνους), προέρχεται από την προαναφερθείσα ιστορία. Σύμφωνα με ιστορική πηγή από το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, η Μονή Βατοπαιδίου κατείχε μια εκκλησία στην περιοχή Πατάρα Λιάχβι, συγκεκριμένα κοντά στις όχθες του ποταμού Ποτόρι (Potori). Πιθανολογείται ότι η τοποθεσία αυτή βρισκόταν στη συμβολή των ποταμών Ποτρίσι (Potrisi) και Πατάρα Λιάχβι. Κατά την εκτίμησή μας, κατά τον 17ο αιώνα, η Μονή Βατοπαιδίου απώλεσε τον έλεγχο της εκκλησίας και των εκτάσεων που κατείχε στην περιοχή Πατάρα Λιάχβι. Η εκκλησία που ανήκε στη Μονή είχε υποστεί ζημιές από τον ποταμό Πατάρα Λιάχβι. Με τη βοήθεια και την οικονομική συνεισφορά της Βασίλισσας Μαριάμ του Κάρτλι, ανεγέρθηκε νέα εκκλησία στις όχθες του ποταμού Πατάρα Λιάχβι. Ωστόσο, κατά το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, η Μονή Βατοπαιδίου διέκοψε κάθε δεσμό με τη συγκεκριμένη εκκλησία. Αν οι Έλληνες ασκούσαν οποιαδήποτε επιρροή στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Ποτόρι, η βασίλισσα Μαριάμ δεν θα είχε τη δυνατότητα να διορίσει εκεί αρχιερέα. Ο Μαχνιασβίλι, αρχιερέας που επιλέχθηκε από τη βασίλισσα Μαριάμ για την εκκλησία —η οποία αποτελούσε ιδιοκτησία της Μονής Βατοπαιδίου—, διορίστηκε από τον Καθολικό (προκαθήμενο της Γεωργιανής Εκκλησίας), ενώ ο επόμενος Καθολικός ανανέωσε τη θητεία του ως αρχιερέα. Κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, η Μονή Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους αποφάσισε να διεκδικήσει τα δικαιώματά της επί της εκκλησίας που βρισκόταν στο φαράγγι Πάταρα Λιάχβι· ως εκ τούτου, ο βασιλιάς Ηρακλής Β΄ διέταξε τη σύσταση ειδικής επιτροπής για τη διερεύνηση της υπόθεσης. Φαίνεται πως, αφότου η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Ποτόρι διέκοψε κάθε σχέση με τη Μονή του Αγίου Όρους, απώλεσε όλες τις εκτάσεις που προηγουμένως ανήκαν στην εκκλησία. Ούτε ο κυρίαρχος βασιλικός οίκος ούτε ο ηγούμενος Ιωάσαφ —ο οποίος είχε σταλεί από τη Μονή Βατοπαιδίου για τη διερεύνηση— διέθεταν ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τις εκτάσεις που ανήκαν στην εκκλησία. Αυτό επιβεβαιώνεται στο έγγραφο: «και σε περίπτωση που στο μέλλον εντοπιστούν εκτάσεις ή άλλη περιουσία που κατέχονται υπό ψευδή τίτλο ιδιοκτησίας, θα πρέπει να επιστραφούν στην κυριότητα της Μονής Βατοπεδίου του Αγίου Όρους». Ο βασιλικός οίκος και το Πατριαρχείο γνώριζαν για τη δωρεά της βασίλισσας Μαριάμ προς τη Μονή Βατοπαιδίου. Με βάση έγγραφο του 18ου αιώνα, μπορούμε να υποθέσουμε ότι η Μονή Βατοπαιδίου ανέκτησε τις εκτάσεις της στο φαράγγι Πάταρα Λιάχβι. Η Μονή είχε αποστείλει έναν απεσταλμένο, τον ηγούμενο Ιωάσαφ, ο οποίος επρόκειτο να υπηρετήσει στην εκκλησία —που είχε ανεγερθεί με τη συνδρομή της βασίλισσας Μαριάμ— και, παράλληλα, να διαχειριστεί την περιουσία της Μονής Βατοπαιδίου. Ωστόσο, η Μονή Βατοπαιδίου έχασε εκ νέου τους δεσμούς της με την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Δεν εντοπίζονται πηγές από Γεωργιανούς περιηγητές που να αναφέρονται στην κατοχή εκτάσεων σε γεωργιανό έδαφος από τη Μονή Βατοπαιδίου κατά τα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αιώνα. Η εκκλησία «Κασουέτι» (στο προαναφερθέν έγγραφο, η εκκλησία —η οποία ανήκει στη Μονή Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους— αναφέρεται με την ονομασία «Κασέτι»), η οποία χτίστηκε από τη βασίλισσα Μαριάμ, σώζεται μέχρι σήμερα. Βρίσκεται ανατολικά του χωριού Μπελότι, σε απόσταση περίπου 1,5 χιλιομέτρου. Ο εν λόγω πολιτιστικός χώρος καταγράφηκε κατά τη διάρκεια αποστολής το 1982 από το Τμήμα Προστασίας Πολιτιστικών Χώρων της Γεωργίας. Εκείνη την εποχή, η εκκλησία βρισκόταν σε κατάσταση σοβαρής φθοράς. Σώζονταν τμήματα του νότιου τοίχου, ενώ ο ανατολικός και ο δυτικός τοίχος ήταν εν μέρει κατεστραμμένοι· επίσης, διατηρούνταν κατάλοιπα του περιβόλου στις βόρειες και δυτικές πλευρές. Η εκκλησία είναι κατασκευασμένη από ακατέργαστες πέτρες. Αυτό το σημαντικό κέντρο της χριστιανικής θρησκείας βρίσκεται σήμερα σε έδαφος που τελεί υπό ρωσική κατοχή και, δυστυχώς, οι Γεωργιανοί ερευνητές δεν έχουν τη δυνατότητα να διεξάγουν οποιουδήποτε είδους έρευνα στον συγκεκριμένο πολιτιστικό χώρο.
Mount Athos Vatopedi Greek Monastery owned a church in Patara Liakhvi Gorge. Vatopedi Monastery is one of the largest monasteries on Mount Athos. One of the oldest ecclesiastical centers is located on the North-Eastern part of Mount Athos. As according to the information provided by Gerasimos Smyrnakis there were 966 monks serving at Mount Athos Vatopedi (Vatopedion). Among the monks serving at Mount Athos Vatopedi there were 570 ethnic Russian Monks and 366 ethnic Greek Monks. By the time approximately 456 monks served at Mount Athos Iviron monastery. Vatopedi Monastery, as an operational ecclesiastical center is known to exist in 985 as according to the historical sources. However, it is believed that the establishment of the monastery is linked to the miraculous survival of Emperor Arkadi. As according to the ancient narration, his ship was wrecked, but he was casyed ashore, where he was sheltered under the nearby bushes. The name of the Monastery, “Vatopedi” (a boy under the bushes) derives from the abovementioned story. As according to the historical source of the 2nd part of the 18th century, Mount Athos Vatopedi monastery owned a church in Patara Liakhvi Gorge, in particular, near the shores of river Potori. Supposedly, this place should be a merging point of River Potrisi and River Patara Liakhvi. From our point of view, in 17th the ecclesiastic center of Mount Athos Vatopedi monastery lost control of the church and the lands owned in Patara Liakhvi Gorge. The church owned by the center had been damaged by river Patara Liakhvi. With the help and fi nancial contribution of Queen Mariam of Kartli there was established a new church on the shores of rover Patara Liakhvi. However, in the 2nd half of the 17th century Vatopedi Monastery ceased any connections with the church. In case the greeks had any influence on the Potori Saint George Church, Queen Mariam would not have a chance to a point a archpriest there. Makhniashvili, an archpriest selected by Queen Mariam at the church owned by Vatopedi Monastery was appointed by the catholicos, whereas the following catholicos renewed his terms to archpriest. In the 2nd half of the 18th Mount Athos Vatopedi Monastery decided to claim its rights to the church located in Patara Liakhvi Gorge, therefore King Erekle II ordered a special commission to investigate the case. It seems that after Potori Saint George church ceased any relations with Mount Athos monastery, they lost all the lands previously owned by the church. The exact information about the lands owned by the church was known nor to the rulling Royal house and nor to the Abbot Ioasaf, who had been sent by Vatopedi monastery for the investigation. This is attested in the document: “and in case if afterwards we fi nd any lands or any other property, which will be under false ownership, should be returned to the ownership of Mount Athos Vatopedi Monastery.” The ruling Roayal house and the Patriarchate had information about Queen Mariam’s donation to the Mount Athos Vatopedi monastery. As according to the document of the 18th century, we can presume that Mount Athos Vatopedi monastery regained its lands in Patara Liakhvi Gorge. They had sent an emissary in the face of abbot Ioasaf, who was supposed to serve in the church built with the support of Queen Mariam and also, manage the property of the Mount Athos Vatopedi Monastery, however, the Mount Athos Vatopedi Monastery lost its ties to Saint George church once again. We do not encounter any sources provided by the Georgian travelers regarding the Mount Athos Vatopedi Monastery’s ownership of lands on Georgian soil during the end of 18th century and the beginning of 19th century. The “Kashueti” church (In the document mentioned above, we encounter the name “Kasheti” regarding the name of church owned by the Mount Athos Vatopedi monastery) built by Queen Mariam is still preserved. It is located east of village Beloti, approximately 1.5 km-s away. The mentioned cultural site was described during the expedition in 1982 by the Department of the Preservation of Cultural Sites of Georgia. By the time, the church vastly damaged. The fragments of the southern wall were preserved, whereas there were semi-demolished parts of the eastern and western walls and remainings of the fence on the northern and western parts. The church is built with the ragged stones. The important hearth of the Christian religion is nowadays on the territory occupied by Russia and unfortunately Georgian scholars do not have an opportunity to conduct any kind of examination of the cultural site.
