Περίληψη
Ντούμπραβκα Πρεράντοβιτς, Ο Gabriel Millet και οι εξερευνήσεις του Αγίου Όρους υπό την αιγίδα της Γαλλικής Σχολής στην Αθήνα
Ο Gabriel Millet (1867–1953), διακεκριμένος Γάλλος βυζαντινολόγος, ανήκει στην ομάδα επιστημόνων οι οποίοι στα τέλη του 19ου αιώνα συνεισέφερε σε μεγάλο βαθμό στην εξέλιξη βυζαντινών σπουδών στη Γαλλία. Η αφετηρία της ενασχόλησής του με το Βυζάντιο υπήρξε η Γαλλική Σχολή στην Αθήνα, της οποίας και έγινε μέλος το 1891. Η Γαλλική Σχολή στην Αθήνα, που ιδρύθηκε το 1846, ήταν ο πρώτος ξένος ευρευνητικός θεσμός στην Ελλάδα. Αν και αρχικά συστάθηκε ως κέντρο προσανατολισμένο κυρίως στις κλασικές σπουδές, το πεδίο της έρευνάς της γρήγορα επεκτάθηκε και σε άλλες εποχές, μεταξύ των οποίων η έρευνα της βυζαντινής ιστορίας και των μνημείων της απέκτησε ιδιάζουσα θέση.
Πριν από τον Millet ανάμεσά στα μέλη της Γαλλικής Σχολής ήταν ο Edmond Lebarbier, ο οποίος έκανε έρευνες στην Πάτμο και στο Άγιον Όρος, ο Jean-Jacques Armingaud, συγγραφέας του βιβλίου για τις σχέσεις του Βυζαντίου και της Βενετίας, ο Louis Petit de Julleville, ο οποίος το 1863 άρχισε να ερευνά τις εκκλησίες στην Ελλάδα, ο Charles Blondel, ειδικός στην βυζαντινή επιγραφική, και ο διάσημος Charles Diehl, ο οποίος στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων, αφιερώθηκε στην έρευνα των ψηφιδωτών στη Φωκίδα. Υπό την αιγίδα της Γαλλικής Σχολής εργάστηκαν και ο Charles Bayet και ο Louis Duchesne, οι οποίοι το 1874 διέμειναν τέσσερις μήνες στο Άγιον Όρος.
Λίγο μετά την άφιξή του στην πρωτεύουσα της Ελλάδας ο Gabriel Millet στο πρόγραμμά της μελέτης του συμπεριέλαβε και την τέχνη της περιόδου μετά την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η οποία δεν είχε μελετηθεί πριν από αυτόν. Το 1894 ξεκίνησε τις έρευνές του σε εκκλησίες του Μυστρά και του Αγίου Όρους. Στον Άθωνα επέστρεψε το 1898 και κατά τις δύο αποστολές του εκεί συγκέντρωσε υλικό που αποτέλεσε ένα σημαντικό τμήμα της διδακτορικής του διατριβής με τίτλο: Recherches sur l’iconographie de l’Évangile aux XIVe, XVe et XVIe siècles, d’après les monuments de Mistra, de la Macédoine et du Mont-Athos (1916).
Τα αποτελέσματα των πρώτων ερευνών του ήταν η συλλογή των επιγραφών (Recueil des inscriptions chrétiennes de l’Athos), την οποία συνέταξε το 1904 σε συνεργασία με τους Louis Petit και Jules Pargoire. Με την υποστήριξη του γαλλικού στρατού στο Ανατολικό Μέτωπο και της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, ο Gabriel Millet είχε την ευκαιρία να επιχειρήσει τρεις επιστημονικές αποστολές στο Άγιον Όρος: το 1918, το 1919 και το 1920, συνολικής διάρκειας 18 μηνών, και με τον τρόπο αυτό να ολοκληρώσει τις έρευνες που είχε ξεκινήσει προηγουμένως. Ένα μέρος των τότε ληφθέντων φωτογραφιών δημοσίευσε στο λεύκωμα ζωγραφικής του Αγίου Όρους (1927). Το υλικό που είχε συγκεντρωθεί από τα αγιορείτικα σκευοφυλάκια συμπεριλήφθηκε σε μια αξιόλογη, πρωτοποριακή μελέτη περί των εκκλησιαστικών κεντημάτων (Broderies religieuses de style byzantin), με την οποία τέθηκαν γερά θεμέλια για περαιτέρω έρευνα σε αυτό το πεδίο.
Χάρη σε αυτές τις φωτογραφικές λήψεις του Millet ήταν δυνατό να προετοιμαστεί το πρώτο τετράδιο των εγγράφων από τη Μεγίστη Λαύρα, με το οποίο ξεκίνησε το 1937, η έκδοση της σειράς Archives de l’Athos. Στις εκδόσεις αυτές έχουν δημοσιευτεί, έως και σήμερα, διπλωματικά έγγραφα από τα αγιορείτικα μοναστήρια. Τέλος, η πλούσια συλλογή των φωτογραφικών λήψεων που δημιουργήθηκαν κατά τις πέντε αποστολές του Millet στο Άγιον Όρος συνεχίζει να προσφέρει πλήθος στοιχείων για σύγχρονες και περιεκτικές έρευνες γύρω από τον Άθωνα.
