Περίληψη / Summary
Fajfer Łukasz, Το Περιβόλι της Παναγίας συναντά τον 21ο αιώνα
Το άρθρο επικεντρώνεται στις πρόσφατες εξελίξεις στο Άγιον Όρος. Αυτή η αιώνια μοναστική κοινότητα αντιμετωπίζει εδώ και τουλάχιστον πέντε δεκαετίες διάφορες προκλήσεις από «τον κόσμο», δηλαδή από έξω από το Άγιον Όρος. Αυτές περιλαμβάνουν πολιτισμικές αλλαγές στην Ελλάδα και την Ευρώπη, δημογραφικές διαδικασίες, καθώς και πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις. Τέλος, το Άγιον Όρος αντιμετωπίζει προκλήσεις από τη σύγχρονη τεχνολογία, η οποία έχει σταδιακά εισαχθεί στις μοναστικές κοινότητες της περιοχής. Το άρθρο αυτό επικεντρώνεται ιδιαίτερα σε αυτή την τελευταία πτυχή της εκσυγχρονίσεως. Από την αρχή του μοναχισμού, οι μοναχοί είχαν εισαγάγει πολλές διαφορετικές τεχνολογικές εφευρέσεις στις κοινότητές τους. Αυτό ίσχυε και για το Άγιο Όρος: το πρώτο μοναστήρι χρησιμοποιούσε μια μηχανική συσκευή ζύμωσης που κινούνταν με βόδια και είχε ένα λιθόστρωτο δρόμο, και τα δύο αυτά στοιχεία επικρίθηκαν από τους ερημίτες που ζούσαν στο Άγιον Όρος εκείνη την εποχή ως αντίθετα προς τις μοναστικές αρχές της σιωπής, του διαλογισμού και της σκληρής σωματικής εργασίας. Οι τεχνολογικές εξελίξεις από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 θεωρήθηκαν επίσης ως πρόκληση για αυτούς τους κανόνες. Παρ' όλα αυτά, υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα και ηλιακοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας εισάγονται στις μοναστικές κοινότητες του Άθω. Το παρόν άρθρο περιγράφει αυτή τη διαδικασία εκσυγχρονισμού και τους λόγους που την προκάλεσαν και εξετάζει τον διάλογο μεταξύ των μοναχών σχετικά με το θέμα, αποκαλύπτοντας διάφορες στάσεις σε διαφορετικές μοναστικές κοινότητες. Τέλος, εξετάζει το γενικότερο ζήτημα της στάσης της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης απέναντι στη νεωτερικότητα.
This article focuses on recent developments on Mount Athos in Greece. This centuries-old monastic community has been challenged for at least five decades by various influences from ‘the world’, meaning outside Athos. These include cultural shifts in Greece and Europe, demographic processes, and political and economic developments. Last but not least, Athos is challenged by modern technology, which has gradually been introduced to monastic communities there. This article concentrates in particular on this last aspect of modernisation. Since the beginning of monasticism monks have introduced many different technological inventions to their communities. This was also true on Athos: the first monastery used a mechanical kneading device driven by bullocks and had a stone-paved street, and both were criticised by hermits living on Athos at the time as going against the monastic principles of silence, meditation and hard physical work. The technological developments since the beginning of the 1990s have also been seen as challenging these rules. Nonetheless, computers, cellphones and solar power stations are being introduced to monastic communities on Athos. This paper describes this modernisation process and the reasons for it and examines discourse on the subject among monks, revealing various attitudes in different monastic communities. Finally, it addresses the more general question of the attitude of Orthodox Christianity towards modernity.
