Περίληψη / Summary
Αν και η παρουσία των Χαλκηδονίων Αρμενίων στο Άγιο Όρος δεν αμφισβητείται, η ανίχνευσή τους έχει αποδειχθεί ωστόσο δύσκολη. Αυτό καθιστά την περίπτωση του Θεοκτίστου, ηγουμένου της μονής Εσφιγμένου και Πρώτου του Αγίου Όρους, ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Το 1035 μ.Χ., ο Θεόκτιστος υπέγραψε δύο φορές ένα έγγραφο που σήμερα φυλάσσεται στη συλλογή της Μονής της Μεγίστης Λαύρας, υπογράφοντας στα ελληνικά και στα αρμενικά. Η παρούσα εργασία διερευνά τη ζωή και την πορεία του Θεοκτίστου, επισημαίνοντας τον τρόπο με τον οποίο αυτός ο χαλκηδόνιος Αρμένιος συμμετείχε στη ζωή του Αγίου Όρους ως εξέχον μέλος της μοναστικής ηγεσίας του. Τελικά, υποστηρίζει ότι η περίπτωση του Θεοκτίστου χρησιμεύει ως ένα χρήσιμο εργαλείο για την επαναδιαπραγμάτευση και την επανεξέταση των επιστημονικών προσεγγίσεων σχετικά με το ρόλο των Χαλκηδονίων Αρμενίων στο Βυζάντιο του 10ου και 11ου αιώνα, παρέχοντας μια συναρπαστική μελέτη περίπτωσης στο πλαίσιο της πρόσφατης επιστημονικής έρευνας, η οποία ασχολείται όλο και περισσότερο με ζητήματα πολυγλωσσίας και ταυτότητας στον τομέα των Βυζαντινών Σπουδών.
Whilst the presence of Chalcedonian Armenians on Mount Athos is not contested, they have nonetheless proven difficult to trace. This makes the case of Theoktistos, hēgumenos of Esphigmenu and prōtos of Athos, all the more intriguing. In 1035 CE, Theoktistos appended his signature twice to a document now preserved in the collection of the Monastery of Great Lavra-signing in Greek and Armenian. This paper explores the life and career of Theoktistos, highlighting how this Chalcedonian Armenian participated in the life of Mount Athos as a prominent member of its monastic leadership. It ultimately argues that the case of Theoktistos serves as a useful device to renegotiate and reconsider scholarly approaches to the role of Chalcedonian Armenians in tenth-and eleventh-century Byzantium, providing a compelling case study in the context of recent scholarship which is increasingly engaged in questions of multilingualism and identity in the field of Byzantine Studies.
