Περίληψη / Summary
Η παρούσα εργασία ασχολείται με την ελληνική μετάφραση του εκκλησιαστικού σλαβονικού Ακαθίστου για την Αγία Μεγαλομάρτυρα Βαρβάρα από τον Ιωάσαφ Κροκόφσκι (1710), την οποία πραγματοποίησε ο Προηγούμενος της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου Φιλάρετος το 1869. Το κείμενο αναλύεται με βάση το αυτόγραφο χειρόγραφο αριθμό 717 (19ος αιώνας) από τη συλλογή της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου. Παρουσιάζεται το ιστορικό πλαίσιο και τα χαρακτηριστικά του εκκλησιαστικού σλαβονικού Ακαθίστου, ως υμνογραφικού κειμένου βασισμένου στις εκκλησιαστικές σλαβονικές μεταφράσεις των ελληνικών πηγών: τον Ακάθιστο Ύμνο, τα υμνογραφικά κείμενα προς την Αγία Βαρβάρα και τον Βίο της Αγίας στην εκδοχή του Συμεών του Μεταφραστή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους τρόπους με τους οποίους ο συγγραφέας του εκκλησιαστικού σλαβονικού Ακαθίστου χρησιμοποίησε τη δομή, τα ποιητικά χαρακτηριστικά και το λεξιλόγιο του Ακαθίστου Ύμνου. Η ανάλυση των ειδικών τεχνικών που εφάρμοσε ο Φιλάρετος κατά τη μετάφραση του συγκεκριμένου κειμένου στα ελληνικά αποκαλύπτει ότι χρησιμοποίησε εκτενώς το λεξιλόγιο των υμνογραφικών κειμένων, κυρίως του Ακαθίστου Ύμνου, από τον οποίο δανείζεται ολόκληρες φράσεις, ενώ αντίθετα παραμελεί το λεξιλόγιο του ελληνικού κειμένου του Βίου της Αγίας Βαρβάρας. Με βάση τη συγκριτική ανάλυση της μετάφρασης του Φιλάρετου με τους ανώνυμους πρωτότυπους ελληνικούς Χαιρετισμούς στην Αγία Βαρβάρα, παρουσιάζουμε τον ρόλο των αγιορειτών πατέρων στη διαμόρφωση της νεοελληνικής υμνογραφικής παράδοσης των Χαιρετισμών και στον ελληνοσλαβικό πνευματικό διάλογο.
Borisova Tatiana, The Greek Tranlsation of the Akathist for Saint Barbara the Great Martyr from Filaretos the Former Abbot of the Monastery of Vatopediou (1869)
The present paper deals with the Greek translation of the Church Slavonic Akathist to the Saint Greatmartyr Varvara by Joasaph Krokowski (1710), performed by the Prior (Prohegumen) of the Holy Monastery of Vatopedi Philaretos in 1869. The text is analyzed based on the autograph manuscript number 717 (19th century) from the collection of the Holy Monastery of Vatopedi. The historical context and the characteristic features of the Church Slavonic Akathist, as of a hymnographic text based on the Church Slavonic translations of the Greek sources: the Akathistos Hymn, the hymnographic texts to St. Barbara and the Life of the Saint in the version of Simeon the Translator are presented. Particular emphasis is placed on the ways in which the author of the Church Slavonic Akathist used the structure, the poetic features and the vocabulary of the Akathistos Hymn. The analysis of the special techniques Philaretos applied during the translation of the specific text to Greek reveals that he extensively used the vocabulary of hymnographic texts, primarily of the Akathistos Hymn, from which he borrows whole phrases, while on the contrary he neglects the vocabulary of the Greek text of the Life of St. Barbara. Based on the comparative analysis of Philaretos' translation with the anonymous original Greek Salutations to the Saint Greatmartyr Varvar we present the role of the Athonite holy fathers in the formation of the modern Greek hymnographic tradition of Salutations and in the Greek-Slavic spiritual dialogue.
