Петровић Владета,
«Две хрисовуље краља Стефана Душана којима потврђује хрељине прилоге манастиру Хиландару у Штипу и Струмници», Стари српски архив, књ. 13 (2014), стр. 3-32.
Београд 2014
Πέτροβιτς Βλαντέτα,
Δύο χρυσόσουλα του βασιλιά Στέφανου Δουσάν που επιβεβαιώνουν τις χριστιανικές εισφορές στη μονή Χιλανδαρίου στο Στιπ και τη Στρούμνιτσα (6 Μαΐου 1332; 6 Μαΐου 1336)
Το άρθρο συζητά δύο εκδοχές του καταστατικού χάρτη του βασιλιά Στέφανου Δουσάν που εκδόθηκε για να επιβεβαιωθούν οι δωρεές του πρωτοσεβαστού Χρέλια στη μονή Χιλανδαρίου. Ο βασιλιάς Δουσάν τίμησε τον Χρέλια επιτρέποντάς του να γίνει μέλος της μοναστικής κοινότητας της Χιλανδαρίου και να δωρίσει στη μονή τα υπάρχοντά του: την εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Στιπ, 50 παρεκκλήσια και την αγορά στα προάστια του Στιπ, χωριά στη Λουκάβιτσα και τη Στρούμνιτσα, καθώς και τα βουνά Ογκράζντεν και Ντραγκούλιεβο. Τα έγγραφα που δημοσιεύονται τώρα συντάχθηκαν για τους σκοπούς της δικαστικής διαμάχης μεταξύ της Χιλανδαρίου και των γειτόνων του κατά την όγδοη δεκαετία του 14ου αιώνα. Στόχος ήταν να εξασφαλιστεί η κατοχή της Χιλανδαρίου επί των αμφισβητούμενων κτημάτων στο πεδίο της Στρούμνιτσα και στη Μπελάσιτσα. Αυτό επιτεύχθηκε με την παρεμβολή κειμένων που σχετίζονται με τις εκτάσεις του Λάσκαρ Κότενιτς, του Λάσκαρ Σιντερόφαν και του Τούτκο Ασάν, καθώς και τα σύνορα του όρους Μπελάσιτσα. Βασιζόμενοι σε μεσαιωνικά έγγραφα, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι υπήρχαν δύο άλλα διατάγματα, τα οποία σήμερα έχουν χαθεί, σχετικά με τα κτήματα του Χρέλια στο Στιπ και τη Στρούμιτσα. Το πρώτο διάταγμα καθιέρωσε το μετόχι της εκκλησίας του Αρχαγγέλου Μιχαήλ κατά την τέταρτη δεκαετία του 14ου αιώνα. Ο βασιλιάς Στέφανος Δουσάν εξέδωσε ένα νέο διάταγμα το 1343, πιθανότατα επιβεβαιώνοντας τις δωρεές που έγιναν από το διάταγμα του Ανδρόνικου Γ΄. Τα έγγραφα Hil. 15 και Hil. 16 βασίζονται στο δεύτερο που αναφέρθηκε.
Petrovic Vladeta,
Two chrysosuls of King Stefan Dušan confirming the Christian contributions to the Hilandar monastery in Štip and Strumnica (1332, May 6th; 1336, May 6 th )
The article discusses two versions of the charter of King Stefan Dušan issued to confirm donations of protosevast Hrelja to Hilandar. King Dušan graced Hrelja by allowing him to become the member of the monastic community of Hilandar and to donate to the monastery his possessions: the church of Archangel Michael in Štip, 50 pariks and the market in the suburb of Štip, villages in Lukavica and Strumica, as well as the mountains of Ogražden and Draguljevo. The documents now published are made for the purposes of litigation between Hilandar and its neighbors during the eighth decade of the 14th century. The goal was to secure Hilandar’s possession over the disputed estates in the Strumica field and Belasica. This was accomplished by interpolating text relating to the lands of Laskar Kotenic, Laskar Siderofan and Tutko Asan, as well as the border of the Belasica Mountain. Relaying on medieval documents, we can conclude that there were two other charters, now lost, relating to Hrelja’s estates in Štip and Strumica. The first charter established the metoh of the Church of Archangel Michael during the fourth decade of XIV century. King Stefan Dušan issued a new charter in 1343, most likely confirming donations made by the charter of Andronicus III. The documents Hil. 15 and Hil. 16 are based on the second-mentioned.
