Della Dora Veronica,
«Mapping a Holy Quasi-Island: Mount Athos in Early Renaissance Isolarii», Imago Mundi 60:2 (2008), p. 139-165
Περίληψη / Summary
Το Άγιο Όρος, ο τρίτος «δάκτυλος» της χερσονήσου της Χαλκιδικής στη βόρεια Ελλάδα και αυτόνομος μοναστικός θύλακας για περισσότερα από χίλια χρόνια, αποτελεί ένα εντυπωσιακό στοιχείο στα νησιωτικά βιβλία της Αναγέννησης. Στα πρώιμα isolarii εμφανιζόταν συνήθως με στρογγυλό νησιωτικό σχήμα στο οποίο διακρίνονταν τέσσερα κύρια μοναστήρια — μια απεικόνιση που δεν έχει καμία ομοιότητα με την πραγματικότητα. Οι μελετητές είχαν την τάση να απορρίπτουν αυτές τις απεικονίσεις του Αγίου Όρους ως στοιχειώδεις και ανακριβείς. Το παρόν άρθρο προτείνει μια επανεκτίμηση των χαρτών στο πλαίσιο τους, εξετάζοντάς τους με βάση την πολιτισμική τους ιδιαιτερότητα και ως σύνθετα οπτικά δημιουργήματα. Ως μέρος μιας μακράς χειρογραφικής παράδοσης, οι χάρτες αυτοί ήταν επιρρεπείς σε αλλαγές με την πάροδο του χρόνου και ανάλογα με τα γεωγραφικά πλαίσια στα οποία αντιγράφονταν. Η προσέγγιση αυτή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, αντί να αποτελούν αναπαραστάσεις της πραγματικότητας, οι χάρτες του Άγιου Όρους στα «ισολάρια» προορίζονταν κυρίως ως μνημονικά και ηθικά εργαλεία για την αυτοδιαπαιδαγώγηση.
Mount Athos, the third finger of the Chalkidikē peninsula in northern Greece and a self‐governing monastic enclave for more than a thousand years, is a striking feature in Renaissance island books. In early isolarii it usually appeared in a round insular shape featuring four main monasteries—a representation that bears no resemblance to reality. Scholars have tended to dismiss these representations of Mount Athos as rudimentary and inaccurate. This article offers a re‐evaluation of the maps in their context, interrogating them in their cultural specificity and as complex visual artefacts. As part of a long manuscript tradition, these maps were liable to change over time and according to the geographical contexts in which they were copied. This approach leads to the suggestion that rather than being representations of reality, isolarii maps of Athos were intended mainly as mnemonic and moral devices for self‐edification.
