Ιστορικό/Στόχοι: Τα φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά αποτελούν σημαντικές πηγές φαινολικών ενώσεων με αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Η παρούσα μελέτη αξιολόγησε τη συνολική περιεκτικότητα σε φαινολικές ενώσεις (TPC) και την αντιοξειδωτική δράση 19 εμπορικά διαθέσιμων προϊόντων φαρμακευτικών βοτάνων και μπαχαρικών, τα οποία φέρονται να προέρχονται από το Άγιον Όρος, και διερεύνησε την επίδραση του διαλύτη εκχύλισης σε αυτές τις ιδιότητες. Μέθοδοι: Τα εκχυλίσματα παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο της εκχύλισης με τη βοήθεια υπερήχων, χρησιμοποιώντας νερό, υδατικό διάλυμα μεθανόλης 50% ή υδατικό διάλυμα ακετόνης 50%. Η TPC προσδιορίστηκε με τη μέθοδο Folin–Ciocalteu, ενώ η αντιοξειδωτική δράση αξιολογήθηκε με τις μεθόδους DPPH, ABTS, FRAP και μια ποιοτική δοκιμασία χαλάρωσης υπερ-ελικοειδούς πλασμιδικού DNA. Η επίδραση του διαλύτη αξιολογήθηκε με τα στατιστικά τεστ Friedman και Wilcoxon signed-rank (post hoc), ενώ οι συσχετίσεις μεταξύ TPC και αντιοξειδωτικής δράσης εξετάστηκαν με αναλύσεις συσχέτισης και παλινδρόμησης. Αποτελέσματα: Η TPC και η αντιοξειδωτική δράση παρουσίασαν σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των βοτανικών προϊόντων και των συνθηκών εκχύλισης, με τα είδη *Origanum* να εμφανίζουν γενικά από τις υψηλότερες τιμές TPC και ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Η χρήση υδατικού διαλύματος ακετόνης απέδωσε σημαντικά υψηλότερη TPC σε σύγκριση με το υδατικό διάλυμα μεθανόλης και το νερό. Και οι δύο υδατικοί οργανικοί διαλύτες προκάλεσαν μεγαλύτερη αναστολή στη δοκιμασία DPPH σε σχέση με το νερό, ενώ το υδατικό διάλυμα μεθανόλης έδειξε μεγαλύτερη δράση στη δοκιμασία ABTS σε σχέση με το νερό· δεν παρατηρήθηκε σημαντική επίδραση του διαλύτη στη δοκιμασία FRAP. Η TPC συσχετίστηκε θετικά με την αντιοξειδωτική δράση, ιδιαίτερα στις δοκιμασίες ABTS και FRAP, εξηγώντας έως και το 78% της μεταβλητότητάς της. Ορισμένα εκχυλίσματα διατήρησαν επίσης τη μορφή του υπερ-ελικοειδούς πλασμιδικού DNA υπό συνθήκες παραγωγής ριζών υδροξυλίου, αν και η παρατήρηση αυτή χρήζει ποσοτικής επιβεβαίωσης. Συμπεράσματα: Τα φαρμακευτικά βότανα και τα μπαχαρικά αγιορείτικης προέλευσης παρουσιάζουν σημαντική φυτοχημική και αντιοξειδωτική ποικιλομορφία. Ο διαλύτης εκχύλισης επηρεάζει την ανάκτηση φαινολικών ενώσεων και την αντιοξειδωτική δράση ανάλογα με τη μέθοδο αξιολόγησης, χωρίς να υπάρχει κάποιος διαλύτης που να υπερέχει καθολικά. Τα ευρήματα αυτά παρέχουν βασικά δεδομένα που υποστηρίζουν την περαιτέρω φυτοχημική χαρακτηριοποίηση και την ποσοτική αξιολόγηση των αντιοξειδωτικών και προστατευτικών για το DNA ιδιοτήτων αυτών των βοτανικών υλικών.
